Aanbevolen: zo mooi en ontroerend geschreven!

Een halve dochter...

vrijdag 12 januari 2018

Ondanks alle goede wensen voor het nieuwe jaar die ik heb mogen ontvangen, had 2018 voor mij een buitengewoon verdrietige start in petto met het overlijden van mijn 1 jaar oudere broer Ralph, die in de nacht van 2 op 3 januari 2018 zichzelf van het leven beroofde. Mijn hart stond even stil toen ik vrijdag 5 januari zijn afscheidsbrief, die hij mij aangetekend had gestuurd, onder ogen kreeg. Begrijpen doe ik het nog steeds niet en er vrede mee hebben, is ook echt nog een brug te ver.  
Donderdag 11 januari 2018 vond zijn crematie in besloten kring plaats. Daarbij heb ik onderstaande tekst voorgedragen:

“Over de doden niets dan goeds

Ooit waren Ralph en ik onafscheidelijk. We deden echt alles samen. Het is dat het toilet te klein is voor twee, anders hadden we dat ook nog samen gedaan. We knikkerden samen met andere kinderen, waarbij we een soort van vals speelden: ik waagde op de pot en Ralph maakte het dan af of vice versa. De andere kinderen wisten namelijk niet dat Ralph en ik broertjes waren. Waren we feitelijk ook niet. We waren broer en zus, maar dat wist Ralph toen nog niet. Ik trouwens ook niet.

Ik kan mij nog heel goed een binnenbrandje herinneren op een vroege zondagmorgen in Ede, waarbij Ralph en ik met klappertjes speelden en het ons een goed idee leek om in een donker hoekje achter een pluche speelgoedbeer een klappertje te doen afgaan met een speelgoed kaartjesknipper van een conducteur. Gevolg: een speelgoedbeer die in brand en pa die uit bed vloog. Ik denk dat het mijn idee was en al was het Ralph’s idee, dan was het alsnog mijn idee. Immers, over de doden niets dan goeds.

Ook hebben we vele uren samen tafeltennis gespeeld op een doe-het-zelf tafeltennistafel in de eetkamer op de Troelstralaan in Delft. Tientallen pingpongballetjes hebben we versleten. Een andere balsport waar we samen ook heel veel plezier aan hebben beleefd, was biljarten (inmiddels woonden we op de Wijnberg in Zoetermeer). De biljarttafel was een cadeau van oom Paul, als ik het mij goed herinner. Werkelijk geen idee hoeveel tijd Ralph en ik hebben besteed aan het vervolmaken van onze biljarttechnieken, maar in ieder geval hebben we heel veel uurtjes samen opgetrokken.

En natuurlijk mag het darten niet ongenoemd blijven, waarbij we het dartbord – toen eenmaal bleek dat wij geen Raymond van Barneveld in de dop waren -  steeds verder weg gingen ophangen. Op de Wijnberg in Zoetermeer, zelfs een etage hoger en dan maar proberen het bord nog te raken. Natuurlijk moest dat een keer verkeerd gaan, wat prompt ook gebeurde. Daarbij doorboorde het dartpijltje pardoes het raam; dit was nog de tijd van enkel glas. Ik weet niet meer of Ralph nu dat pijltje gooide of ik, maar ik ben natuurlijk graag bereid de schuld op mij te nemen. Immers, over de doden niets dan goeds.

Helaas zijn Ralph en ik elkaar vele jaren geleden uit het oog verloren, niet alleen letterlijk (Lochem ligt nu eenmaal niet direct om de hoek), maar ook figuurlijk (we waren simpelweg uit elkaar gegroeid). Opvallend daarbij is wel dat Ralph als enige direct positief reageerde op mijn berichtje dat zijn 1 jaar jongere broertje voortaan als zijn 1 jaar jongere zusje door het leven ging. Ralph was eerlijk gezegd de laatste persoon van wie ik die reactie had verwacht. Ik hield rekening met zijn karakteristieke, weinig genuanceerde reactie, maar niets van dat alles. Hij zei mij volledig te steunen. Dit was in de tijd dat hij nog met Samira was.

Het contact met Ralph bleek echter broos en moeilijk te onderhouden, ofschoon ik de laatste jaren op regelmatige basis contact had met Ralph. Zijn verjaardag was voor mij een vast moment om hem te benaderen. Soms kreeg ik een reactie, soms niet. En ook oud en nieuw was zo’n terugkerende gebeurtenis waarbij ik contact zocht met Ralph. Mijn laatste berichtje aan hem, waarbij ik een reactie terugkreeg dateert van 3 juni 2017, zijn 59ste verjaardag. Een simpel “Remke bedankt” viel mij ten deel toen ik hem feliciteerde, ook zo typerend voor Ralph, iemand van weinig woorden. Mijn berichtje van 22 december 2017, waarbij ik hem fijne kerstdagen toewenste en ik de wens uitsprak dat 2018 hem beter gezind zou zijn dan 2017, heeft hem helaas niet meer bereikt; zijn telefoon stond toen blijkbaar al uit. Of 2018 hem daadwerkelijk ook beter gezind is geweest, dat laat ik graag in het midden. Immers, over de doden niets dan goeds. Hoe het ook zij, ik ga Ralph missen, wij gaan Ralph missen en we zullen het voortaan moeten doen met onze dierbare herinneringen aan hem."


Alphen aan den Rijn, 11 januari 2018

zondag 31 december 2017

2017, een bewogen jaar...

Het einde van het jaar is traditioneel het moment om terug te kijken. Na al die jaaroverzichten (het nieuws, belangrijke sportgebeurtenissen, de oranjes en wat al dies meer zij) is het de beurt aan mij voor een heel persoonlijke terugblik op 2017. De mensen die mij echt goed kennen, weten dat ik niet houd van oneven getallen, nou ja, tenzij die getallen symmetrisch zijn, zoals bijvoorbeeld 1991 of mijn vorige huisnummer 141. In die zin ben ik blij dat 2017 er bijna opzit, al was 2017 - de eerlijkheid gebiedt dat te zeggen  - voor mij best een goed jaar, een jaar met de nodige hoogtepunten, maar natuurlijk ook met de onvermijdelijke dieptepunten.
2017 begon met een 'dieptepunt': het uitspreken van de echtscheiding door de Haagse rechtbank, waarmee een officieel einde kwam aan een relatie die 37 jaar heeft geduurd en waarin mijn ex en ik lief en leed hebben gedeeld. De echtscheidingspapieren ploften op Valentijnsdag (!)  op onze deurmat (tja, wat te denken van die timing), terwijl de echtscheiding zelf op 20 februari 2017 werd ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand. Wel een mooie even én symmetrische datum, 20-02, maar dat terzijde. Enerzijds natuurlijk een verdrietig moment, anderzijds een moment waar zoals mijn ex als ik naar hadden uitgekeken, want nu konden we eindelijk verder met onze eigen levens. We hadden afgesproken dat mijn ex in ons oude huis zou blijven wonen en dat ik zou uitkijken naar andere woonruimte. Daarover later meer.
In diezelfde maand februari had ik mijn laatste gesprek met de psycholoog van het VUmc/genderkliniek in het kader van de diagnostische fase. Na 4 gesprekken (normaliter staan daar 6 tot 10 gesprekken voor) was ook mijn psycholoog ervan overtuigd dat ik bij mijn geboorte het verkeerde lichaam had meegekregen van moedertje natuur. Dat wist ik zelf natuurlijk allang, maar een deskundige moet dat wel bevestigen ;) Zij zou mijn casus met een positief advies voorleggen aan het VUmc/genderteam. Bij groen licht van het team zou ik mogen starten met de hormoonbehandeling. Dat groene licht kwam inderdaad eind februari, waarna ik alsnog 4 maanden moest wachten voor de afspraak met de endocrinoloog. Tja, als je eenmaal in die medische mallemolen zit, dan leer je wel geduld te betrachten.
Ondertussen was ik druk doende met het zoeken naar andere woonruimte, want volgens het echtscheidingsconvenant moest ik uiterlijk een jaar na inschrijving in het echtscheidingsregister mijn oude huis hebben verlaten. Ik wilde graag opnieuw kopen, ofschoon de markt op dat moment al enigszins overspannen was. Ik had veel woningen bezichtigd in Zoetermeer en Den Haag, maar bij geen enkele woning had ik een goed gevoel. Tot ik op Funda een woning zag in Alphen aan den Rijn (ik had mijn jachtterrein inmiddels vergroot). Na de eerste bezichtiging van die woning wist ik zeker: hier wil ik wonen. Het voelde direct intuïtief goed. Een week later (op een zaterdag)  bracht ik een bod uit. De maandag daarop deed de verkoper een tegenbod, waar ik mee kon leven. En daarmee was ik de trotse eigenaar van een poortwoning in Alphen aan den Rijn, een woning waar ik eindelijk echt mezelf zou kunnen zijn. Ik kwam met de verkoper overeen dat de overdracht bij de notaris op 15 september  zou plaatsvinden.
Maar voor het zover was, had ik donderdag 30 juni dan eindelijk mijn afspraak met de endocrinoloog voor de start van de hormoonbehandeling. Na wat lichamelijke testjes en de onvermijdelijke anamnese kreeg ik diezelfde dag twee recepten mee: één voor vrouwelijke hormonen (die slikte ik overigens al een jaar via mijn huisarts) en één voor pillen die het mannelijke hormoon testosteron onschadelijk zouden maken, waarmee de concentratie testosteron in mijn bloed zou dalen. Daarmee was voor mij de transitie bijna afgerond. Het enige dat ik nog overweeg is een borstvergroting aangezien het slikken van vrouwelijke hormonen slechts een beperkte groei van borstweefsel met zich meebrengt.
Terug naar mijn verhuisperikelen: vrijdag 15 september kreeg ik dan eindelijk de sleutel van mijn nieuwe woning, iets waar ik sinds het tekenen van de voorlopige koopovereenkomst in mei heel erg naar had uitgekeken. Op de bewuste vrijdag reed ik met mijn auto volgeladen met kluspullen naar Alphen aan den Rijn. Ik maakte nog een selfie terwijl ik de deur opende. Maar waar ik had verwacht een geluksgevoel te ervaren, werd ik overvallen door gevoelens van verdriet: ik realiseerde mij op dat moment dat dit écht het einde betekende van onze relatie. Een week later zou ik immers verhuizen en staat er definitief een punt achter een tijdperk. Dat gevoel overheerste die vrijdag, maar toen de dag daarop vrienden kwamen helpen met klussen, maakte dat gevoel al snel plaats voor een gevoelens van geluk: hier kan ik als Remke opnieuw beginnen, in een nieuwe omgeving. Hier kan ik dan eindelijk helemaal mezelf zijn.
2017 was in heel veel opzichten een roerig jaar voor mij. Ik weet natuurlijk niet wat 2018 voor mij in petto heeft, maar ik kan mij niet voorstellen dat het nieuwe jaar 2017 gaat evenaren qua dynamiek, maar de tijd zal het leren. Rest mij jullie te bedanken voor alle steun en liefde die ik heb mogen ontvangen het afgelopen jaar. Ik wens jullie een hele fijne jaarwisseling en een spetterend en voorspoedig 2018!

Liefs, Remke xxx

woensdag 29 november 2017

Ode aan...

5 december 2017. Heerlijk avondje is gekomen. Voor veel mensen, en vooral voor kleine kinderen, heeft 5 december een feestelijke en magische klank, terwijl deze dag voor mij sinds 22 jaar een hele andere gevoelswaarde heeft gekregen. 5 december is namelijk ook de verjaardag van mijn moeder. Zij zou vandaag 84 jaar zijn geworden. Helaas heeft het zo niet mogen zijn: op 61-jarige leeftijd werd zij getroffen door een fatale hartaanval. De liefste moeder van de wereld, die mij het leven had geschonken én die mij een beetje begreep, werd van het ene op het andere moment uit het leven gerukt. Niemand heeft afscheid van haar kunnen nemen. Over en uit! Ik kan mij dat verschrikkelijke telefoontje van het ziekenhuis nog herinneren als de dag van gisteren. Het ziekenhuis kon mijn vader niet bereiken en ik was blijkbaar de nummer twee op hun bellijst.

Mijn moeder nam en neemt een heel speciaal plekje in mijn hart in. Zij vermoedde al in een vroeg stadium dat ik anders was dan mijn beide broers, dan andere jongetjes en dat ik meer eigenschappen had en/of gedrag vertoonde van een meisje dan van een jongen. De tijdgeest was er echter niet naar om daar nu direct iets mee te doen: het woord 'transgender' bestond niet en op transseksualiteit berustte een groot taboe. Mijn moeder wees mij wel heel subtiel op radiouitzendingen over transseksualiteit. Ik was toen een jaar of 14, een onzekere puber, worstelend met mijn gevoelens en met mijn gender (al had ik natuurlijk nog nooit van dat woord gehoord). Mijn beide ouders dachten echter dat het met mij wel goed ging, want ik was een rustige 'jongen' die nooit problemen veroorzaakte en 'zijn' best deed op school. Hun aandacht ging vooral uit naar mijn twee broers, die het mijn ouders veel lastiger maakten. Mijn interne worsteling wist ik voor mijn ouders blijkbaar heel goed te verbergen en die worsteling zou nog vele jaren voortduren, zoals jullie inmiddels weten.
Wat jullie echter niet weten, is dat mijn moeder heel graag een dochter had willen hebben. Zij gaf echter geboorte aan drie zonen, nou ja, twee zonen en mijn persoontje. Het is des te verdrietiger dat mijn moeder de transitie van Remco naar Remke niet heeft mogen meemaken en omgekeerd, ik had zo graag het 'eindresultaat' van mijn lange reis met haar gedeeld, al zou de echtscheiding haar ongetwijfeld ook verdriet hebben gedaan. Nu heb ik die lange reis vooral in mijn eentje moeten afleggen. En niet alleen mijn vrouw-zijn heeft mijn moeder niet mee mogen maken, ook de geboorte van mijn mooie dochter Esmée, haar kleindochter, was mijn moeder niet meer gegund. De gedachte aan mijn moeder draag ik iedere dag met mij mee en het biedt enige troost als familieleden en vrienden stellen dat ik steeds meer op mijn moeder ga lijken. Op die manier leeft mijn moeder een klein beetje in mij voort. Dat doet mij wel goed, ofschoon het verdriet natuurlijk blijft, ook nog na 22 jaar.

Voor altijd in mijn hart...



Liefs, Remke xxx


vrijdag 17 november 2017

30 juni 2017 was het dan eindelijk zover. Na een serie gesprekken met de psycholoog had ik groen licht gekregen van het genderteam van VUmc om te starten met de hormoonbehandeling. Ik was weliswaar al anderhalf jaar aan de anti-conceptiepil via mijn huisarts, maar nu kreeg ik ook eindelijk 'cyproteronacetaat' (leuk woord voor galgje) om dat vermaledijde testosteron onschadelijk te maken. Maar voor je daadwerkelijk start, worden eerst vier buisjes bloed afgenomen (ik wist niet eens dat ik zoveel bloed had ;-) ) om een nulmeting te hebben. Allerlei stoffen in je bloed worden gemeten, variërend van gamma gt, kreatinine, glucose, hematocriet tot cholesterol en natuurlijk testosteron (mannelijk hormoon) en oestradiol (vrouwelijk hormoon). Na zo'n drie weken zouden de uitslagen zichtbaar zijn in mijn digitale medisch dossier. Toen ik de notificatie in mijn e-mailbox ontving, ben ik direct gaan kijken naar deze bloeduitslagen. Ik was natuurlijk vooral geïnteresseerd in de bloedwaarden van oestradiol en van testosteron. Bij de nulmeting bleek de waarde van oestradiol aan lage kant: minder dan 20 pmol/liter, waar deze waarde bij biologische vrouwen schommelt tussen de 184 en de 367 pmol/liter, ondanks het slikken van de anti-conceptiepil gedurende anderhalf jaar!? En desondanks hadden zich al lichamelijke veranderingen gemanifesteerd dankzij deze anti-conceptiepil (waaronder de vorming van borstklierweefsel) en dat stemde mij wel positief. Ik was meer verbaasd over de hoeveelheid testosteron in mijn bloed: 2,9 nmol/liter, waar deze normaliter schommelt tussen 0,8 en de 2,0 nmol/liter??? Ik was niet de enige die verbaasd was over deze hoge testosteronwaarde in mijn bloed. Ook mijn omgeving kon niet geloven dat ik een 'testosteronbom' was. Ik ben allesbehalve een macho, agressie is een woord dat in mijn vocabulaire niet voorkomt en qua spierontwikkeling ben ik een regelrecht ontwikkelingsland. Ik nam mij voor om opheldering te vragen aan mijn specialist bij de volgende afspraak, te weten 19 oktober 2017. Tijdens die afspraak werd ik eerst lichamelijk onderzocht, waarna ik haar vroeg of mijn dosis cyproteronacetaat niet moest worden verhoogd gezien de hoge testosteronwaarde in mijn bloed. Dit keer was het de endocrinoloog die verbaasd was en aangaf dat mijn testosteronwaarde voor een nulmeting juist aan de lage kant is. De normaalwaarde waar ik aan refereerde bleek die van biologische vrouwen te zijn en niet die van biologische mannen. Bij mannen ligt die waarde namelijk tussen 15 en 30 mol/liter! "Voor de wet - en dus ook voor het VUmc - ben je een vrouw en word je dus vergeleken met de waarden zoals die gelden voor (biologische) vrouwen." Tja, logisch natuurlijk. Met andere woorden, de waarde van 2,9 is weliswaar voor biologische vrouwen iets aan de hoge kant, maar voor een nulmeting best laag gezien het feit dat ik als man ben geboren. Kortom, waarschijnlijk heb ik altijd al weinig testosteron in mijn systeem gehad en ja, dat past inderdaad beter bij het beeld dat ik van mezelf heb. Eigenlijk ben ik dus altijd al een meisje geweest, niet alleen qua genderidentiteit, maar ook qua hormoonhuishouding ;-). Inmiddels slik ik ruim vier maanden cyproteronacetaat en is de bloedwaarde van testosteron verder gedaald naar 0,8 nmol/liter en daarmee zit ik aan de onderkant wat voor biologische vrouwen normaal is. Joehoe!

Liefs, Remke xxx

zaterdag 21 oktober 2017

Bestemming bereikt!

Het zal jullie niet zijn ontgaan dat ik mij de laatste tijd op het bloggersfront erg rustig heb gehouden. Deels vindt dat zijn oorzaak in de voorbereidingen van mijn verhuizing naar Alphen aan den Rijn, deels in de verhuizing zelf en alles wat daar bij komt kijken. Maar belangrijker is dat ik naar mijn gevoel de reis naar mezelf heb afgerond. Ik heb jullie de afgelopen jaren (vanaf begin 2014) deelgenoot gemaakt van de interne worsteling, de zoektocht naar mijn ware ik en de gevolgen daarvan voor mijn directe omgeving. Die worsteling en zoektocht zijn inmiddels afgerond. Ik heb mezelf gevonden: ik ga sinds 6 juni 2016 (0606) door het leven als Remke Charlotte Verdegem, geslacht vrouw, op basis van de 'transgenderverklaring', die ik 31 mei 2016 heb verkregen na een twee uur durend gesprek met een psycholoog. Daarmee is feitelijk een einde gekomen aan mijn queeste. Ik had van een professional de bevestiging dat ik inderdaad bij mijn geboorte het verkeerde lichaam heb gekregen van moeder natuur (en bedankt hè). Dat wist ik zelf natuurlijk al lang, maar het is fijn, en in dat geval ook noodzakelijk, dat een professional dat bevestigt.
In oktober 2016 had ik vervolgens mijn intake bij VUmc/genderkliniek, omdat ik de via mijn huisarts reeds gestarte hormoontherapie (vrouwelijke hormonen) wilde uitbreiden met anti-testosteron om af te komen van die vermaledijde mannelijke hormonen. Na 4 van de doorgaans 6-10 gesprekken met de pyscholoog was ook zij overtuigd van de diagnose 'genderdysforie' en mocht ik starten met de door VUmc nauw gemonitorde hormoontherapie.
Waar mijn worsteling met mezelf een happy end kende met de erkenning 'transgender' te zijn en met de wijziging voor de wet van mijn voornamen en geslacht, kende de worsteling met mijn directe omgeving een minder gelukkige afloop. De relatie met mijn partner heeft deze worsteling helaas niet overleefd. Heel verdrietig om na ruim 37 jaar lief en leed te hebben gedeeld, uit elkaar te moeten gaan, maar gelijktijdig - althans in ons geval - een onvermijdelijke uitkomst.
Tijdens deze worsteling en zoektocht heb ik heel veel steun van jullie mogen ontvangen en daar wil ik een ieder heel hartelijk voor bedanken. Het eindresultaat zou weliswaar niet anders zijn geweest, maar het voelde wel heel fijn om deze weg niet alleen af te leggen, maar met jullie als supporters langs de kant van de weg.
Natuurlijk zijn er nog wat open eindjes, zoals de afweging al dan niet logopedie en al niet niet een borstvergroting, maar dat zijn voor mij geen cruciale keuzes die de kern van mijn wezen raken.
Wat ik met deze blog - met daarin nog mijn oude naam  - ga doen weet ik nog weet. Wellicht neem ik er afscheid van en stop ik hier met bloggen, wellicht blijf ik hier gewoon melding maken van de wederwaardigheden waar ik als mens én transgender mee word geconfronteerd. En misschien ga ik op deze blog - op verzoek van velen- Indische gerechten uit de doeken doen.
Hoe dan ook, het ga jullie goed!

Liefs, Remke xxx

donderdag 28 september 2017

Key-day...

Het is een behoorlijke tijd stil geweest rond mijn persoontje, althans op deze blog. Ik ben de afgelopen weken erg druk geweest met het voorbereiden van mijn verhuizing van Zoetermeer naar Alphen aan den Rijn. Emotioneel best een grote stap, want ik heb meer dan 40 (!) jaar in Zoetermeer gewoond. En mijn beide kinderen wonen ook in Zoetermeer, al zal mijn dochter ook regelmatig bij mij wonen. Maar de woning die ik in het voorjaar bezichtigde, voelde direct zo goed dat ik wist dat ik hier wilde gaan wonen. Rationeel kan ik het niet onderbouwen, maar ik voelde dat dit huis voor mij was bestemd. En zo geschiedde.
Vrijdag 15 september jl. rond 9:15 uur kreeg ik bij de notaris de sleutels overhandigd door de voormalige eigenaar en stapte ik in mijn auto om mij richting Alphen aan den Rijn te begeven. Ik opende de deur van mijn nieuwe woning en stapte naar binnen. En terwijl ik maanden had uitgekeken naar dit moment, viel het mij - onverwacht - erg zwaar. De woning rook naar iemand anders en zag het er leeg heel anders uit dan toen de woning bezichtigde. Maar het was vooral het besef dat tot mij doordrong dat de scheiding nu echt definitief was, this was it! 1 november 2015 besloten we uit elkaar gegaan, maar tot en met donderdag 14 september woonden we gewoon samen, sterker, we sliepen nog samen (ja, wel geheel platonisch). Vooral het besef dat het nu definitief over was, dat er nu een einde was gekomen aan een tijdperk van 37 jaar, maakte dat ik moeite had om met plezier vooruit te kijken en mij aan te zetten tot de eerste klus, het witten van mijn toekomstige slaapkamer. Gelukkig kreeg ik zaterdag hulp van 3 vrienden van de mannelijke kunne bij het verhuizen en het klussen, waarmee het gevoel van melancholie plaats maakte voor enthousiasme. Langzaam zag ik de woning veranderen in de woning die ik in het voorjaar voor ogen had. En nu, twee weken later is de inrichting voor een groot deel klaar, op de gordijnen [vandaag besteld voor woon- en eetkamer] en de vele afwerkklusjes na. Ik voel mij er helemaal thuis en op mijn gemak, ook in de wijk. En wat (gelukkig) niet is veranderd: ook hier staren de mensen mij aan. Niks nieuws onder de zon... ;-)

Liefs, Remke xxx

donderdag 20 juli 2017

Een halve dochter...

Dit keer geen blogpost van eigen hand, maar een stuk geschreven door Wisanne van 't Zelfde, masterstudent Journalistiek en Media aan de Universiteit van Amsterdam, naar aanleiding van het verschijnen van de rapportage van het Centraal en Cultureel Planbureau (mei 2017) over de positie van transgender personen in Nederland. Uit dat rapport komt naar voren dat transgenders het lastig hebben op de arbeidsmarkt en op de arbeidsvloer. Dit geldt met name voor transvrouwen. Wisanne besloot hier een artikel aan te wijden door een transgender te interviewen over zijn/haar ervaringen op de werkvloer. Ik was een paar weken geleden reeds geïnterviewd door een journaliste van Trouw naar aanleiding van de rapportage van het SCP en Wisanne had mijn naam gekregen van deze journaliste. Het artikel van Wisanne heeft een wat afwijkende vorm: is vooral verhalend geschreven. Ik vind het persoonlijk een heel mooi verhaal geworden, waarbij ik regelmatig een traantje moest wegpinken, zo terugkijkend op mijn leven...


Een halve dochter
Wisanne van ’t Zelfde

Remke Verdegem (1959) kijkt op haar horloge. Het is 6 uur. Tijd om naar huis te gaan, weet ze. Ze zit al sinds kwart over 7 in haar kantoor van het Nationaal Archief in Den Haag. Ze is alleen. Haar collega Yvette Hoitink (1975), die aan het bureau tegenover haar zit, is allang naar huis. Terug naar haar gezin, naar haar privéleven. Maar het privéleven van Remke speelt zich af op kantoor. Dat is de plek waar ze zichzelf kan zijn. Remke staat op. Ze kijkt in de spiegel. Twee opgemaakte ogen kijken terug.
Remke steekt het plein bij Den Haag Centraal over en loopt naar de trein die haar naar haar huis in Zoetermeer zal brengen. Korte tijd later staat ze voor haar voordeur. Ze diept haar sleutel op uit haar broekzak. Nog even kijkt ze naar haar paarse nagellak. Paars is haar lievelingskleur. Terwijl ze de deur opent, luistert ze scherp. Behoedzaam stapt ze naar binnen. Vanuit de slaapkamers van haar zoon en dochter klinkt muziek. Dan is de kust veilig. Remke rent de trap op, de badkamer in, doet de deur op slot. Weer gelukt.
Ze kijkt in de spiegel. Twee opgemaakte ogen kijken terug. Uit het badkamerkastje pakt ze make-upremover. Nog een keer kijkt ze in de spiegel. Dan veegt ze met snelle halen haar gezicht schoon. De nagellak laat zich wat lastiger verwijderen. Remke poetst door. Het moet eraf. Eraf. Als ze klaar is, kijkt ze in de spiegel. Twee verdrietige ogen kijken terug. Ze opent de badkamerdeur. Precies op dat moment stapt haar zoon uit zijn slaapkamer. “Hé, papa!”

Toen Remke geboren werd, wisten haar ouders niet dat zij een meisje was. Ze lieten haar inschrijven als Remco Verdegem. Zelf wist Remke het maar al te goed. Ze was niet zo stoer als haar twee broers. Niet dat ze dat wilde zijn. Wat had ze daaraan? Zij had interesse in heel andere dingen. Maar Remke vertelde niemand dat ze een meisje was. Zelfs niet aan haar moeder, die haar altijd heel subtiel wees op radio-uitzendingen over transgenders. Toen Remke rond haar twintigste verkering kreeg met een meisje, vertelde ze over haar voorliefde voor vrouwenkleding. Begreep haar vriendin haar? In ieder geval vond ze het goed dat Remke af en toe naar een verenigingsavond van Transseksualiteit en Travestie ging. 
In 1979 startte Remke met een opleiding Andragologie aan de Universiteit van Amsterdam. Wat dat is? De leer van het begeleiden van volwassenen naar autonomie. Na een ICT-studie ging Remke aan de slag bij de ICT-afdeling van het Nationaal Archief. Een echte mannenwereld. Jacqueline Slats (1963), haar leidinggevende, had na een jaar of tien door dat Remke eigenlijk geen man was. Zelfs al stelde ze zich voor als Remco en was ze kalend. Make-up. Heel subtiel. Maar toch. Make-up. Schoenen met hakken. Geen hoge hakken. Maar toch. Hakken. 
Jacqueline ging vragen stellen. Lastige vragen. Nu tien jaar geleden. En toen vertelde Remke het. Dat ze wel een man is, maar toch houdt van make-up en vrouwenkleding. Dat haar twee kinderen haar wel als papa zien, maar dat ze nooit zichzelf kan laten zien aan hen. Dat ze iedere dag de trap op rent naar de badkamer. Stiekem, zodat de kinderen haar make-up niet zien. Voor de kinderen is ze papa. En dat wil ze zo graag blijven. Voor hen.
My god, hoe vermoeiend moet dat zijn, dacht Jacqueline. Twee levens in één leven. Twee identiteiten in één lichaam. Een dubbelleven. Jacqueline wist niet veel over transgenders. Ze kende er niet een, behalve Remke dan nu. Maar Jacqueline leerde veel bij. Remke hield haar mond tegenover haar ouders, haar broers, haar kinderen. Om hen te beschermen. En uit angst. Angst voor afwijzing. Maar met Jacqueline kon ze goed praten. 
Natuurlijk zagen haar collega’s ook de nagellak van Remke. En de make-up. Ook Yvette Hoitink. En toch had ze niet door dat de Remco die ze kende eigenlijk een vrouw wilde zijn. Die make-up, het hoorde bij hem. En ze accepteerde dat. Zonder er over na te denken. 
Ongeveer vijf jaar geleden had ze een gesprek met een collega. Over transgenders. Yvette vertelde dat ze geen transgenders kende. “Maar je kent Remco toch?”, riep de collega uit. “O, vandaar die nagellak en oogschaduw”, zei Yvette. Ze had er gewoon nooit bij stilgestaan. En zo ging Remkes transitie door, eigenlijk zonder dat iemand het in de gaten had. 
In 2009 kregen alle werknemers een cursus over sociale media. En de opdracht een blog te beginnen. Remke blogde mee. Eerst over haar digitale activiteiten en haar jeugdliefde die contact met haar had opgenomen. Daarna over haar onzekerheid. Haar gevoel anders te zijn. Haar gevoel transgender te zijn. Haar gevoel een vrouw te willen zijn. Collega’s volgden haar blog. En snapten toen dat de Remco die ze kenden eigenlijk geen Remco was. Maar Remke, ook al hadden ze toen nog nooit van die naam gehoord.
Steeds vaker liet Remke haar mannenkleding in de kast hangen en kwam in genderneutrale kleding naar haar werk. Een skinny jeans. Een truitje, waarvan je niet kon zeggen of het voor een vrouw of voor een man was gemaakt. Langzaamaan maakte de skinny jeans plaats voor een rokje. De cowboyschoenen werden vervangen door sandaaltjes. Iedere ochtend kwam Yvette Remke tegen in het damestoilet. Draaiend voor de grote spiegel. Keurend. “Hoe staat me dit?”, vroeg ze dan aan Yvette. 
De meeste collega’s reageerden positief op de transitie van Remke. Een mannelijke collega verscheen plotseling ook met nagellak op het werk. “Waarom doe je dat?”, vroeg Jacqueline. “Voor Remco, een beetje mental support”, was het antwoord. Een andere man stapte op Remke af. “Jeetje, wat tof dat jij jezelf durft te zijn. Ga daar mee door.” Collega’s van wie een kind transgender is, vroegen Remke om advies.
En toch. Zoals in iedere organisatie waren er ook collega’s die de situatie moeilijk vonden. Een mannelijke collega zei tegen Jacqueline dat het toch echt niet kon. Een opgemaakte man met een kaal hoofd. Wat moesten de relaties daarvan denken. “Dat vind ik echt jouw probleem”, antwoordde Jacqueline. “En ik ga er ook niets mee doen.” Sommige collega’s vonden het ongemakkelijk. Praat er dan met Remco over, was Jacquelines advies. 
Het enige wat Jacqueline echt moeilijk vond, was een collega die er lacherig over deed. Hij noemde Remke een vreemde vogel. “We zijn toch allemaal vreemde vogels”, zei ze tegen de betreffende collega. “Jij net zo goed.” Met Remke besprak ze deze reacties niet. De negatieve reacties waren toch maar op één hand te tellen. 
Uiteindelijk besloot Remke een pruik te dragen. En toen was ze helemaal vrouw. Het plaatje klopt nu, dacht Yvette. Op haar blog organiseerde Remke een prijsvraag. Wie bedacht haar nieuwe naam? De naam moest wel op Remco lijken. En zo werd het Remke. Moeilijk voor Yvette, wier man Remco heet. Die naam ligt altijd voorin haar mond. Maar ze doet haar best. Net als haar collega’s. De meeste dan. Als tweede naam koos Remke Charlotte, naar haar overleden moeder. De moeder die op jonge leeftijd overleed en nooit geweten heeft dat ze een dochter heeft. Maar misschien toch wel. Moeders weten alles.
Ook voor Remke zelf was het even wennen. Vrouw zijn. Samen met Yvette liep ze naar een restaurant vlakbij kantoor. “Wat heb ik het toch koud”, zei Remke. “Ja, dat komt omdat je nu vrouw bent, vrouwen hebben het altijd koud”, was Yvettes antwoord. Dat kan toch niet, dacht Remke hardop. Alleen omdat ik nu rokjes draag en make-up op heb? Yvette keek haar aan. “Maar je slikt nu toch hormonen?” 
Voor haar collega’s was ze Remke. Maar haar vader noemde haar nog steeds Remco. Omdat hij geen Remke kende. Daarom belde Remke op een lentedag in 2014 haar vader, die al in de tachtig was, op. Ze spraken af om te lunchen. Die ochtend kleedde Remke zich als zichzelf. Enkellaarsjes met kleine hakjes, sieraden, make-up, nagellak. Zodat ze niet in de verleiding zou komen niets te zeggen tegen haar vader. Zodat er geen weg terug meer zou zijn. Zenuwachtig drukte ze op de bel naast de voordeur. Haar vader deed open. “Hallo Remco, kom binnen.”
Ze dronken koffie. Remke was nerveus. Zag hij niets aan haar? Blijkbaar niet. Tot het moment dat ze zijn nieuwe telefoon van hem aanpakte. “Je draagt nagellak.” En zo vertelde Remke haar verhaal. Over haar jeugd, waarin ze met niemand kon delen dat ze liever een meisje wilde zijn. Over haar liefde voor nagellak, vooral voor paarse nagellak. Over haar eenzaamheid, maar ook over de steun die ze kreeg op haar werk. En haar vader luisterde. Hij was verbaasd. Had nooit iets gemerkt.
Maar het maakte voor hem geen verschil, zei hij. En ze had het best eerder mogen vertellen. Zo ruimdenkend was hij echt wel. Remke hoorde hem aan. Allerlei gevoelens vochten om voorrang. Opluchting. Verbazing. Vreugde. “Eigenlijk”, vertrouwde hij haar toe, “heb ik altijd al een dochter willen hebben. En nu heb ik een halve dochter.”  

Remke Verdegem kijkt op haar horloge. Het is 5 uur. Tijd om naar huis te gaan, weet ze. Ze zit sinds half 9 in haar kantoor van het Nationaal Archief in Den Haag. Tegelijk met haar collega’s gaat ze weg. Terug naar haar dochter, die bij haar woont sinds ze scheidde van haar vrouw. Terug naar haar privéleven. Thuis. Daar speelt zich het privéleven van Remke af. Dat is de plek waar ze zichzelf kan zijn. Remke staat op. Ze kijkt in de spiegel. Twee opgemaakte ogen kijken terug.
Remke steekt het plein bij Den Haag Centraal over en loopt naar de trein die haar naar haar huis in Alphen aan den Rijn zal brengen. Korte tijd later staat ze voor haar voordeur. Ze diept haar sleutel op uit haar broekzak. Nog even kijkt ze naar haar paarse nagellak. Paars is haar lievelingskleur. Terwijl ze de deur opent, luistert ze of ze haar dochter hoort. Vanuit de slaapkamer van haar dochter klinkt muziek. Remke loopt de trap op. Precies op dat moment stapt haar dochter uit haar slaapkamer. Remke lacht naar haar. “Wat vind je van de rok die ik vandaag draag?”

;;